Cấp thiết phát triển ngành công tác xã hội

Vừa thiếu, vừa yếu Ở nhiều nhà nước trên thế giới, công tác từng lớp (CTXH) đã phát triển trở nên một nghề chuyên nghiệp. Tuy nhiên, ở Việt Nam nghề này mới bước đầu hình thành. Theo thông tin của Bộ cần lao, Thương binh và tầng lớp (LĐ,TB&XH), số cán bộ, viên chức trực tiếp làm việc ở các cơ sở bảo trợ từng lớp, Trung tâm xã hội và hàng ngũ hợp tác viên dân số, bảo vệ chăm nom con trẻ thôn bản lên tới 162.000 người. Tuy nhiên, chỉ một số ít trong số cán bộ đó có trình độ ĐH và CĐ, còn lại hầu hết chưa qua đào tạo cơ bản, phần đông tác nghiệp dựa trên lòng nhiệt thành, kinh nghiệm hoặc chỉ dự khóa học ngắn hạn. Trông nom các đối tượng bảo trợ tại Trung tâm Nuôi dưỡng người có công và Bảo trợ xã hội Phú Yên. Ảnh: Anh Tuấn - TTXVN Là người đã gắn bó với nghề CTXH gần 20 năm nay, chị Lê Phương Thúy (Trưởng phòng Tư vấn và hỗ trợ phát triển, trọng điểm đàn bà và Phát triển) cho biết: “Nghề CTXH hiện chưa được chú trọng, người làm nghề CTXH chưa được đánh giá đúng vai trò, vị trí của mình. Với mô hình Nhà bình yên, Trung tâm chúng tôi có nhiệm vụ tham mưu, đào tạo và dịch vụ hỗ trợ Phụ nữ yếu thế, nhất là các đàn bà, trẻ thơ bị bạo hành, buôn bán... Trong quá trình làm việc, cán bộ viên chức gặp không ít khó khăn và hiểm. Việc cán bộ tham mưu bị chồng, người thân nạn nhân gọi điện đe dọa lúc 12 giờ, 1 giờ đêm là chuyện thường nhật. Ngoại giả, để có thể hoàn tất tốt công việc, hỗ trợ thân chủ một cách tốt nhất, họ luôn phải đối diện với áp lực tâm lý, nỗ lực rất nhiều để hoàn thành tốt công việc, hỗ trợ thân chủ một cách tốt nhất. Mặc dù nặng nhọc như vậy nhưng thu nhập, đời sống của các cán bộ vẫn còn hạn chế”. Đặc thù của ngành CTXH là tìm hiểu, chăm chút, định hướng cho các đối tượng dễ bị tổn thương, như người già neo người, bệnh tật, trẻ con, các đối tượng nghiện hút, mại dâm… giúp họ vượt qua khủng hoảng bằng tư vấn, trị liệu tâm lý… nên đội ngũ nhân lực cần được đào tạo bài bản, đúng chuyên môn, nghiệp vụ. Tuy nhiên, nguồn nhân công này ở Việt Nam còn thiếu và yếu. Cả nước có gần 50 trường ĐH và CĐ dự đào tạo ngành CTXH nhưng số lượng sinh viên thi vào các khoa này chưa nhiều. “Chúng tôi phải mời chuyên gia nước ngoài làm cùng và đào tạo viên chức. Cũng có nhiều sinh viên ngành CTXH ở các trường về trọng điểm thực tập hoặc học việc nhưng các em chính yếu mới được học lý thuyết mà chưa có thực hành. Hầu hết các em đến đây đều rất bỡ ngỡ và khó có thể vào nghề một cách tự tin. Nhiều em đến học việc một thời gian ngắn 2 - 3 tuần đã bỏ cuộc vì không chịu được áp lực của ngành nghề này”, chị Lê Phương Thúy san sớt. Ông Nguyễn Văn Hồi, Cục trưởng Cục Bảo trợ từng lớp (Bộ LĐ, TB&XH) cũng nhận: “Thực tế cho thấy, đa phần viên chức làm CTXH chưa được đào tạo cơ bản. Đội ngũ nhân viên này phát triển có tính tự phát, cốt là của các tổ chức đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh, cán bộ phường, xã đôi khi là những người dân tự nguyện tham gia. Phần lớn làm việc theo kinh nghiệm, chưa được đào tạo kỹ năng nghề cấp thiết về CTXH. Cho nên, hiệu quả giải quyết các vấn đề từng lớp, vấn đề của cá nhân chủ nghĩa, gia đình, nhóm và cộng đồng dân cư không cao, thiếu tính bền vững”. Thay đổi chính sách tương trợ Đặt mục tiêu phát triển CTXH thành một nghề ở Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 32, chuẩn y Đề án phát triển nghề CTXH ở Việt Nam tuổi 2010 - 2020 với đích đào tạo lại, nâng cao trình độ, trang bị kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng tác nghiệp cho khoảng 60.000 viên chức, hợp tác viên CTXH. Đánh giá về Đề án 32, ông Nguyễn Văn Hồi cho biết: “Quá trình triển khai Đề án 32 đã đạt được thành tựu nhất mực: Xây dựng nhận thức phát triển nghề CTXH trong cộng đồng, xây dựng mô hình trọng tâm CTXH và hình thành cơ sở bảo trợ XH đi theo hướng mới, tăng cường đội ngũ hợp tác viên tại các xã, phường. Tuy nhiên, để tăng cường hơn nữa nhận thức của cộng đồng về ngành nghề này là cả một quá trình và cần thêm nhiều biện pháp. Nghề CTXH là việc không hề đơn giản, đòi hỏi cán bộ nhân viên phải có trí óc, đạo đức nghề nghiệp tốt. Nhưng với thu nhập như hiện giờ thì nhiều người còn chưa mặn mà với ngành nghề này”. Theo ông Nguyễn Văn Hồi, hiện nay, Bộ LĐ,TB&XH đã có những chính sách tương trợ nâng cao đời sống của người làm CTXH. Ngoài lương lậu cơ bản, người làm ngành nghề CTXH còn có phụ cấp công vụ, với một số cán bộ y tế làm nghề này sẽ nhận thêm phụ cấp ưu đãi nghành nghề, còn những cán bộ, nhân viên CTXH các lĩnh vực khác sẽ có phụ cấp về chăm sóc người khuyết tật, tâm thần… Cùng với đó, Bộ LĐ,TB&XH thực hành đồng bộ các giải pháp nhằm thực hành tốt Đề án 32 và đưa CTXH thành một ngành nghề. Đồng thời, Bộ đang hoàn thiện và ban hành cụ thể hóa tiêu chuẩn lương hướng và trợ cấp thu hút cán bộ nhân viên đối với ngành nghề này. Chú trọng nâng cao năng lực nhân viên và truyền thông Thay đổi nhận thức cộng đồng về nghề CTXH. Cấp thiết xây dựng cơ sở cung cấp dịch vụ, một khi xây dựng được dịch vụ một cách bài bản, khoa học thì sẽ cuốn người dân tham dự, và khi được đầu tư đúng mức, tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp sẽ cuộn nhân công. Thu Trang