Nợ xấu nhìn từ nhân sự ngân hàng

Đây là hệ lụy tất yếu của ngành ngân hàng sau một thời kì tăng trưởng nóng và rơi vào khủng hoảng. Từng điệu nhiều chức phận trong ngân hàng, nên vị chuyên gia nhà băng này hiểu rất nhiều những lỗ hổng trong quản trị của các NHTM, nhất là quản lý rủi ro tín dụng, khâu nào cũng có vấn đề, từ khâu giám định hồ sơ vay vốn đến duyệt hồ sơ, rồi đến khâu quản lý hồ sơ. Thậm chí, có những trường hợp, còn được sự tiếp tay của chính cán bộ tín dụng nhà băng trong việc lập hồ sơ "đẹp" để đạt tiêu chuẩn của ngân hàng và được sếp ký duyệt. "Con trâu chui qua lỗ kim" Theo vị này, đây mới chính là khâu mang lại rủi ro nợ xấu nhiều nhất cho nhà băng, bởi dù có quản trị bằng công nghệ đương đại đến đâu thì việc giám định, lập hồ sơ cũng là do con người thực hành, nên rất khó kiểm soát. Thường thì khi có giao kèo vay vốn được cán bộ tín dụng đưa về, nhà băng phải cử một đội giám định tài sản xuống giám định. Tuy nhiên, giờ, khâu này của các ngân hàng thường bị bỏ qua hoặc chỉ làm làm phép. Vậy nên, cán bộ tín dụng và khách hàng rất dễ móc nối với nhau để chiếm đoạt tài sản của ngân hàng. Thế mới có chuyện 7 nhà băng tranh chấp 1 kho cà phê tại Bình Dương, trị giá chỉ 100 tỷ đồng nhưng được vay vốn tới 600 tỷ đồng; hay nhiều nhà băng tranh nhau trông 1 kho thép cuộn inox tại Hà Nội, hay Công ty Thủy sản Phương Nam kinh doanh lỗ gần 900 tỷ đồng nhưng vẫn có thể vay đến 16.000 tỷ đồng từ 7 ngân hàng; hay lãnh đạo cấp cao của Agribank cho vay hàng nghìn tỷ đồng với khoản tài sản thế chấp "ảo"; rồi vụ ACB cho 6 công ty của "bầu" Kiên vay hàng nghìn tỷ đồng mà có tài sản thế chấp đang ở thể đã thế chấp rồi... Đơn cử như trường hợp của Công ty Thủy sản Phương Nam. Trong quá trình điều tra, xét xử, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an trưng cầu thẩm định tài chính của một số ngân hàng là nạn nhân của ông Lâm Ngọc Khuân (nguyên Giám đốc Công ty Phương Nam) có Diệt côn trùng kết luận: các ngân hàng đã giải ngân cho Công ty Phương Nam vay nhưng trong hồ sơ tài liệu, chứng minh mục đích dùng vốn vay không đầy đủ; công tác thẩm tra sau giải ngân qua loa, không soát thực tiễn hàng tồn kho mà chỉ cứ vào thưa tài chính của công ty lập khống; không thẩm tra thực tiễn hàng tồn kho... Tạo điều kiện cho ông Khuân cướp đoạt gần 500 tỷ đồng rồi bỏ trốn. Hay mới nhất là vụ MB bị nhóm đối tượng thế chấp 300.000 thẻ cào Mobifone giả vay vốn ngân hàng. Hiện vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra, nhưng rõ ràng, sự lừa đảo này đang cho thấy một lỗ hổng từ quy trình cho vay của nhà băng này. Theo một trưởng phòng quản trị rủi ro của ngân hàng cổ phần tại Hà Nội, thẻ cào điện thoại cũng có thể được xem là một loại hàng hóa thế chấp để vay vốn, tuy nhiên, đây là hàng hóa đặc biệt hệ trọng tới bên thứ 3, nên nếu làm đúng quy trình, thì lô thẻ đó phải được xuất ra từ MobiFone, có công nhận của hãng về nguồn gốc và giá trị của lô hàng. Có thể do sơ suất trong quy trình quản lý, giám sát của MB, đã tạo nên sơ hở trong vấn đề quản lý rủi ro, kiểm tra, kiểm soát hàng thế chấp. Ngân hàng ôm "quả đắng" Tuy nhiên, từ góc nhìn của các chuyên gia nhà băng, không đơn giản để khách hàng có thể lừa đảo được tiền của ngân hàng, nếu không có sự tiếp tay của chính cán bộ nhà băng. Bởi chỉ có người trong cuộc, mới hiểu được những thiếu sót trong quy trình hoạt động cho vay của nhà băng. ACB là một điển hình. Nếu không có sự tiếp tay của các lãnh đạo cấp cao của ACB, liệu "bầu" Kiên có thể vay được khoản tiền lớn như vậy tại ACB với 6 công ty chỉ vừa mới thành lập, chưa có hoạt động kinh dinh gì có lãi mà có thể phát hành trái khoán doanh nghiệp và ACB mua lại. Hay như trường hợp của Vietinbank với vụ Huyền Như chiếm đoạt gần 4.000 tỷ đồng của khách hàng. Nếu quy trình của Vietinbank rõ ràng, kiểm soát chặt, liệu Huyền Như có dễ dàng chiếm đoạt được ngần ấy tiền của khách. Nếu cán bộ ngân hàng không tham, ở đây đầu tư bất động sản bị thua lỗ, liệu có phải làm liều như vậy? Hoặc như trường hợp của Agribank với việc cho vay sai phạm gần 3.900 tỷ đồng và đến nay, ngân hàng này vẫn không ngừng có lãnh đạo, cán bộ bị bắt vì những sai phạm về hoạt động cho vay. Một chuyên gia nhà băng bình luận, sở dĩ ngành nhà băng rơi vào dạng này là vì đã có thời gian phát triển quá nóng. Làn sóng chuyển đổi nhà băng nông thôn lên tỉnh thành diễn ra quá mạnh mẽ, khiến tốc độ đào tạo nhân sự của các trường đại học không kịp đáp ứng nhu cầu thị trường. Chất lượng nhân sự yếu kém, cùng với sự phát triển quá nhanh về quy mô khiến nhiều nhà băng rơi vào thể bị mất kiểm soát, đã tạo điều kiện cho những sai phạm hình thành và phát triển. Giờ đây, khi số lượng ngân hàng đã cho thấy sự dôi và cần phải cải tổ lại và những ung nhọt này bộc phát, nợ xấu của nhà băng cũng từ đó mà tăng theo. Tuy nhiên, những khoản nợ xấu này, ngân hàng không thể bán cho ai được, vì tài sản thế chấp không có. Thời cơ thu hồi cũng khó khăn vì đối tượng này đã kịp tẩu tán gần hết khoản tiền lừa đảo và ngân hàng chỉ còn cách ngậm "bồ hòn làm ngọt", rút từ chính vốn chủ sở hữu ra mà xử lý. Huệ Văn